آناتومی یک درس شکل محور بوده و جدا از حفظ کردن اسامی نسبتاً دشوار، نیاز به درک سه بعدی جهت تفهیم راحت تر مطالب دارد. یکی از منابعی که شاید در این زمینه مفید و کمککننده باشه، استفاده از ویدیوهای آموزشی در کنار تصاویر کتاب‌های مثل اطلس و غیره است. می‌خواهیم با هم به بررسی منابع ویدیویی آناتومی و روش مطالعه آن‌ها و یادگیری بهتر این درس بپردازیم.
چرا سراغ تدریس ویدیویی برویم ؟
اول از همه لازمه به این نکته اشاره کنم که انتخاب منبع مطالعاتی برای هر کس با توجه به ویژگی‌های شخصی وی میتواند متفاوت باشد ولی در رابطه با درس آناتومی معمولاً دانشجویان از آموزش‌های تصویری (چه به صورت عکس و چه ویدیو) استقبال می‌کنند و در واقع تجسم نکات این درس بدون تصویر به مراتب کار دشوار‌تری هست.
برای اینکه نتیجه بهتری داخل درس آناتومی کسب کنیم، رعایت چند نکته میتواند حائز اهمیت باشد:
ایجاد ساختار ذهنی و دسته‌بندی مطالب: با توجه به حجم بالای محتوا و اسم‌هایی که داخل این درس وجود داره، دسته بندی مباحث و تبدیل هرمبحث کلی به بخش‌های کوچک‌تر تاثیر مهمی در ماندگاری مطالب در ذهن و اشتباه نکردن آن‌ها با یکدیگر دارد.
تجسم فضایی و نحوه بیان:
گاهی اوقات فهمیدن اینکه محل دقیق قرارگیری یک عضو به چه صورت بوده و در مجاورت آن چه عناصری وجود دارد و یا موقعیت آن نسبت به اعضای دیگر به چه صورت هست کمی دشوار می‌شود. وجود شکل‌های شماتیک و ساده‌تر در قالب آموزش تصویری و یا ویدیویی، همراه با توضیح شیوا‌تر و مرحله به مرحله مدرس که از مشکل دانشجویان در علت عدم توانایی در فهم موضوع آگاه است، یادگیری مطلب موردنظر را به مراتب راحت‌تر می‌سازد.
کاربرد چندگانه:
شما علاوه‌بر اینکه امکان بهره‌مندی از ویدیوآموزشی به عنوان اولین مرتبه مطالعه یک مبحث و با هدف یادگیری عمیق رو دارید، می‌توانید در دفعات بعدی و با سرعت بالا‌تر نیزجهت مرور و یا رفع اشکال به آن رجوع کنید و صرفا قسمت‌های مدنظر رو در تایم کوتاه‌تر مرور کنید. در صورت دشوار بودن فهم یک مطلب با مکث‌کردن و مرور مرحله به مرحله تدریس استاد و همچنین استفاده از سایر منابع کمک‌درسی (جزوات دانشگاهی و کتب کمک آموزشی) همگام با ویدیو، به نتیجه بهتری خواهید رسید.
ارتباط تصویر و کلام:
مسلماً بکارگیری همزمان حس دیداری و شنوایی نقش موثر‌تری در یادگیری یک مطلب ایفا می‌کند تا زمانی که صرفا با چشم‌هایمان یک متن و یا تصویر را بخوانیم. گاهی حتی یک تکه کلام، کدگذاری و یا حرف استاد تا مدت‌ها در ذهن ناخود‌آگاهمان باقی می‌ماند (دقیقاً مثل مواقعی که نکته‌ای را سر کلاس یاد می‌گیریم و انگار ملکه ذهنمان شده است)
چگونه نتیجه مطلوبی از دیدن ویدیو کسب کنیم؟
نکته مهمی که در درجه اول وجود دارد این است که محتوای آموزشی مورد نظر از کیفیت خوبی برخوردار باشد و مدرس فارغ از سطح دانش و سوادی که دارد، در انتقال دانش و مفهوم به دانشجویان موثر واقع شود.
در رابطه با دروس مختلف از جمله آناتومی که به آن اشاره کردیم، ویدیو تدریس اساتید دانشگاه‌های مختلف وجود دارد که هر یک ممکن است در یکسری از ویژگی‌ها متمایز باشد. یکی از مواردی که می‌توان به آن اشاره کرد، ویدیوهای آناتومی دکتر کاشانی بوده که بازخورد خوبی توسط دانشجویان داشته، ولی در نهایت توصیه می‌شود که هر کس با تحقیق و مقایسه ای که بین نحوه تدریس اساتید انجام می‌دهد در نهایت با هر کدام که ارتباط بهتری گرفت پیش برود و حتی جهت اطمینان بیشتر، می‌توان یک یا چند مبحث رو به صورت آزمایشی مشاهده کرده و در آزمون‌ها و حل تست‌ها نتیجه را بررسی کرد.
همانطور که قبل‌تر اشاره کردم جهت کسب نتیجه بهتر می‌توان در کنار ویدیو از جزوات دانشگاهی و کتب کمک‌درسی استفاده کرد و نکات و رمزگذاری هایی که مدرس آموزش می‌دهد را به جزوه و یا کتاب خود اضافه کنی و شکل‌های منبعت را کامل‌تر کنی. حتی در صورت نیاز بهتره شکل‌های شماتیک را خودت داخل منبعت بکشی تا علاوه بر درک و ماندگاری بهتر مطلب، بعدا برای مرور کار ساده‌تری داشته باشی.
تصمیم نهایی
هدف ما از منابع آموزشی ویدیویی، دستیابی به یادگیری کامل‌تر و بهتر در زمان به صرفه‌تر است ولی این قضیه یک امر ضروری برای هر درس و هر شخص نیست. نسبت به مزیت‌هایی که این روش دارد و همچنین نکاتی که در حین استفاده از آن بهتر است رعایت شود اشاره‌ای کردیم تا بتوان بهترین خروجی را کسب کرد. اما در نهایت با توجه به منابعی که از هر درس در اختیار داریم و روشی که بهتر هر درس را یاد می‌گیریم باید تصمیم بگیریم که به چه شکل پیش خواهیم رفت. استفاده از توصیه ها و تجارب دیگران اکثر اوقات کمککننده بوده و حداقل ارزش امتحان کردن را میتواند داشته باشد تا در صورتی که برای ما هم مفید بود از آن بهره‌مند شویم.
سوالات متداول
شاید ترکیبی از هر دو گزینه بهتری باشد و درسنامه خود را هنگام مشاهده ویدیو کامل کنی و نکاتی که داخلش وجود ندارد را یادداشت کنی اما با توجه به شرایط هر کدام یک از این منابع هم میتواند به تنهایی کافی باشد.
حجم زیادی از منابع ویدیویی برای دروس مختلف وجود دارد و خب برای هر درس میتواند متفاوت باشد مثلاً همانطور که اشاره شد، برای آناتومی ویدیوهای دکتر کاشانی میتواند گزینه خوبی باشد و برای دروس دیگر نیز معمولاً تدریس اساتید خوب و مطرح به گوش همه‌مان می‌رسد.
غالباً در دروسی که مفهومیتر هستند و یا درک مفاهیم آن برای شخص سخت میباشد استفاده از تدریس ویدیویی میتواند کمککننده باشد ولی بازهم قانون کلی وجود ندارد و حتی برای دروس حفظی نیز تدریسهایی مبنی بر شکل و کدگذاری داریم که بازده خیلی بهتری از درسنامه متنی میتواند داشته باشد. بهتراست ویدیو ببینم و یا درسنامه متنی بخونم؟
تدریس کدام اساتید خوب هست؟
کدام دروس را نیاز هست ویدیو ببینم؟
